Testis Kanseri

Erkek sağlığı söz konusu olduğunda, farkındalığın hayat kurtardığı en önemli konulardan biri şüphesiz testis kanseri konusudur. Genellikle genç ve orta yaş grubundaki erkekleri etkilemesiyle bilinen bu hastalık, erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı son derece yüksek olan kanser türlerinden biridir.

Erkek üreme sisteminin bir parçası olan testisler, skrotum (torba) adı verilen deri kesesinin içinde yer alan iki adet oval organdır. Temel görevleri sperm üretmek ve testosteron gibi erkeklik hormonlarını salgılamaktır. Testis kanseri, bu organlardaki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde bölünerek çoğalması sonucu meydana gelir. Vücudun diğer bölgelerindeki kanserlere kıyasla daha nadir görülse de, 15 ile 35 yaş arasındaki erkeklerde en sık rastlanan kanser türü testis kanseri olarak bilinir.

Hücrelerin mutasyona uğramasıyla başlayan bu süreç, genellikle germ hücrelerinde (sperm üreten hücreler) başlar. Ancak erken evrede yakalandığında, testis kanseri modern tıp yöntemleriyle %95’in üzerinde bir başarı oranıyla tedavi edilebilmektedir. Bu nedenle, hastalığın doğasını anlamak ve vücudu tanımak hayati önem taşır.

Testis Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?

Pek çok hastalıkta olduğu gibi, bu kanser türünde de kesin neden her zaman bilinemeyebilir. Ancak yapılan bilimsel araştırmalar, bazı faktörlerin testis kanseri geliştirme riskini artırdığını ortaya koymuştur.

1. İnmemiş Testis (Kriptorşidizm): Anne karnındaki gelişim sürecinde testisler karın bölgesinden skrotuma iner. Eğer doğumdan sonra bir veya iki testis inmemişse, bu durum testis kanseri riskini önemli ölçüde artırır. Cerrahi operasyonla düzeltilmiş olsa bile risk devam edebilir.
2. Aile Öyküsü: Bir erkeğin babasında veya erkek kardeşinde testis kanseri öyküsü varsa, o kişinin de bu hastalığa yakalanma ihtimali genel popülasyona göre daha yüksektir. Genetik yatkınlık, hastalığın takibinde önemli bir parametredir.
3. Yaş Faktörü: Her yaşta görülebilmekle birlikte, testis kanseri en yoğun olarak genç yetişkinlik döneminde (15-35 yaş arası) teşhis edilir.
4. Irk: İstatistiklere göre, beyaz ırka mensup erkeklerde testis kanseri görülme olasılığı, siyahi ırka mensup erkeklere göre daha fazladır.
5. Anormal Testis Gelişimi: Klinefelter sendromu gibi testislerin anormal gelişimine neden olan durumlar da riski artırabilir.

Testis Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Erken teşhisin anahtarı, kişinin kendi vücudundaki değişimleri fark edebilmesidir. Testis kanseri genellikle sinsi ilerleyebilir ancak dikkatli bir gözlemle belirtiler yakalanabilir. En yaygın belirtiler şunlardır:

• Ele Gelen Kitle veya Şişlik: Testislerin herhangi birinde ele gelen ağrısız bir yumru, testis kanserinin en tipik belirtisidir. Bu kitle genellikle bezelye büyüklüğünde olabilir.
• Ağırlık Hissi: Skrotumda (testis torbasında) aniden oluşan bir ağırlık veya dolgunluk hissi.
• Ağrı veya Rahatsızlık: Testiste veya skrotumda meydana gelen künt bir ağrı. Ancak unutulmamalıdır ki testis kanseri genellikle ağrısız başlar.
• Karın ve Kasık Ağrısı: Alt karın bölgesinde veya kasıklarda nedeni açıklanamayan ağrılar.
• Sıvı Toplanması: Skrotumda aniden sıvı birikmesi sonucu oluşan şişkinlik.
• Meme Hassasiyeti: Nadir de olsa, hormonal değişimler nedeniyle memelerde büyüme veya hassasiyet görülebilir.
• Sırt Ağrısı: Eğer testis kanseri lenf düğümlerine yayılmışsa (metastaz yapmışsa), inatçı sırt ağrıları görülebilir.

Bu belirtilerden birini veya birkaçını fark ettiğinizde panik yapmamalı, ancak vakit kaybetmeden bir üroloji uzmanına başvurmalısınız. Unutmayın, her kitle testis kanseri değildir; enfeksiyon veya kist de olabilir, ancak ayırıcı tanıyı sadece doktor yapabilir.

Kendi Kendine Muayenenin Önemi

Uzmanlar, ergenlik çağından itibaren her erkeğin ayda bir kez kendi kendine testis muayenesi yapmasını önermektedir. Bu basit işlem, testis kanseri teşhisinin çok erken evrelerde konulmasını sağlar. En uygun zaman, sıcak bir duş veya banyo sonrasıdır; çünkü sıcak su skrotum derisini gevşeterek muayeneyi kolaylaştırır.

Her iki testisi de iki elinizle nazikçe yoklayarak herhangi bir sertlik, yumru veya boyut farkı olup olmadığını kontrol etmelisiniz. Bir testisin diğerinden hafifçe büyük olması veya aşağıda durması normaldir. Ancak, daha önce orada olmayan bir sertlik hissederseniz, bu bir testis kanseri şüphesi doğurabilir ve doktora gitmeyi gerektirir.

Testis Kanseri Teşhisi Nasıl Konulur?

Doktora başvurduğunuzda süreç genellikle fiziksel muayene ile başlar. Hekim, skrotum, karın ve lenf bezlerini kontrol eder. Eğer bir şüphe oluşursa, testis kanseri teşhisini doğrulamak için şu tetkikler istenir:

1. Skrotal Ultrason: Ses dalgaları kullanılarak testisin iç yapısı görüntülenir. Kitle katı mı yoksa içi sıvı dolu mu (kist) olduğu bu yöntemle anlaşılır. Ultrason, testis kanseri tanısında en önemli ilk adımdır.
2. Kan Testleri (Tümör Belirteçleri): Testis kanserleri kana bazı proteinler (AFP, HCG, LDH) salgılar. Bu “tümör belirteçlerinin” seviyesinin yüksek olması, testis kanseri varlığına işaret edebilir. Ancak, seviyelerin normal olması kanser olmadığı anlamına gelmez.
3. Bilgisayarlı Tomografi (BT): Kanser teşhisi konulursa, hastalığın lenf bezlerine veya diğer organlara yayılıp yayılmadığını görmek için tomografi çekilir.

Diğer kanser türlerinin aksine, testis kanseri şüphesinde genellikle iğne biyopsisi yapılmaz. Çünkü iğne ile parçayı almak, kanser hücrelerinin yayılmasına neden olabilir. Bunun yerine, teşhis ve tedavi amaçlı olarak testisin tamamı cerrahi ile alınır ve patolojik incelemeye gönderilir.

Testis Kanserinin Evreleri ve Türleri

Tedavi planı, kanserin türüne ve evresine göre belirlenir. Testis kanseri temel olarak iki ana türe ayrılır:

• Seminom: Genellikle daha yavaş ilerleyen ve radyasyon tedavisine çok iyi yanıt veren bir türdür.
• Non-Seminom (Seminom Dışı): Daha genç yaşlarda görülür ve daha hızlı büyüme eğilimindedir. Kendi içinde koryokarsinom, embriyonel karsinom gibi alt türlere ayrılır.

Hastalığın evrelemesi ise şu şekildedir:

• Evre 1: Kanser sadece testistedir.
• Evre 2: Kanser, karın bölgesindeki lenf düğümlerine yayılmıştır.
• Evre 3: Kanser, lenf düğümlerinin ötesine geçerek akciğer, karaciğer veya beyin gibi uzak organlara sıçramıştır.

İyi haber şudur ki; ileri evrelerde bile testis kanseri tedavi edilebilirliği en yüksek kanser türlerinden biridir.

Testis Kanseri Tedavi Yöntemleri

Tedavi protokolü; kanserin türü, evresi, hastanın genel sağlık durumu ve çocuk sahibi olma isteği gibi faktörlere göre multidisipliner bir yaklaşımla belirlenir.

1. Cerrahi Tedavi (Radikal İnguinal Orşiektomi)

Neredeyse tüm testis kanseri vakalarında ilk adım, kanserli testisin alınmasıdır. Bu işlem kasık bölgesinden yapılan bir kesi ile gerçekleştirilir. Tek testisin alınması, erkeğin cinsel fonksiyonlarını veya üreme yeteneğini genellikle etkilemez. Kalan diğer testis, gerekli hormonları üretmeye devam eder. Kozmetik kaygılar taşıyan hastalar için operasyon sırasında veya sonrasında protez testis yerleştirilebilir.

Lenf bezlerine yayılım varsa, karın arkasındaki lenf bezlerinin temizlenmesi (RPLND) ameliyatı da gerekebilir.

2. Radyoterapi (Işın Tedavisi)

Yüksek enerjili ışınlar kullanılarak kanser hücrelerinin öldürülmesi işlemidir. Özellikle seminom türü testis kanseri vakalarında, cerrahi sonrası kalan hücreleri yok etmek veya nüksü önlemek için sıkça tercih edilir.

3. Kemoterapi

Kanser hücrelerini öldürmek için ilaç kullanımıdır. Eğer testis kanseri lenf bezlerine veya vücudun diğer bölgelerine yayılmışsa, kemoterapi birincil tedavi seçeneği haline gelir. Ayrıca cerrahi sonrası koruyucu (adjuvan) tedavi olarak da uygulanabilir. Sisplatin bazlı kemoterapi rejimleri, testis kanseri tedavisinde devrim yaratmış ve hayatta kalma oranlarını dramatik şekilde artırmıştır.

Tedavi Sonrası Yaşam ve Takip

Tedavi tamamlandıktan sonra düzenli kontroller hayati önem taşır. İlk iki yıl boyunca kontroller daha sık (genellikle 3-6 ayda bir) yapılır. Bu kontrollerde fizik muayene, kan testleri ve görüntüleme yöntemleri kullanılır. Nüks etme ihtimali olsa da, testis kanseri geçiren bireylerin büyük çoğunluğu sağlıklı bir yaşam sürer.

Hastaların en çok merak ettiği konulardan biri de doğurganlıktır. Tek testisin alınması kısırlığa yol açmaz. Ancak kemoterapi veya radyoterapi sperm üretimini geçici veya kalıcı olarak etkileyebilir. Bu nedenle, tedaviye başlamadan önce hastalara “sperm dondurma” seçeneği sunulmalıdır. Böylece gelecekte çocuk sahibi olma şansı korunmuş olur.

Erken Teşhis ve Farkındalık Hayat Kurtarır

Kanser kelimesi korkutucu olsa da, testis kanseri tıbbın en başarılı olduğu alanlardan biridir. Farkındalık, düzenli kendi kendine muayene ve erken teşhis, bu sürecin en sorunsuz şekilde atlatılmasını sağlar. Genç erkeklerin vücutlarını tanıması, utangaçlığı bir kenara bırakıp şüpheli durumlarda doktora başvurması tedavinin başarısını %100’e yaklaştırır.

Eğer siz de skrotumda bir sertlik, ağrı veya değişiklik hissediyorsanız, “bir şey yoktur” diyerek ertelemeyin. Bir uzmana görünmek, sağlığınız için atacağınız en büyük adımdır. Unutmayın, testis kanseri yenilebilir bir hastalıktır ve erken teşhis hayat kurtarır.